BÀN CHÂN BẸT Ở TRẺ: CÁCH NHẬN BIẾT, NGUYÊN NHÂN VÀ HƯỚNG HỖ TRỢ

Bàn chân bẹt ở trẻ được hiểu như thế nào?

Bàn chân bẹt là tình trạng vòm ở mặt trong bàn chân thấp hoặc không biểu hiện rõ khi trẻ đứng. Lúc này, diện tích lòng bàn chân tiếp xúc với mặt đất có thể lớn hơn so với bàn chân có vòm phát triển rõ. Vòm chân được tạo thành bởi nhiều cấu trúc như xương, khớp, dây chằng, gân và cơ, cùng tham gia vào việc nâng đỡ cơ thể và điều phối lực trong mỗi bước đi.

Ở những năm đầu đời, lòng bàn chân phẳng thường là một đặc điểm phát triển bình thường. Lớp mô mềm ở lòng bàn chân cùng với hệ xương và cơ chưa hoàn thiện khiến vòm chân khó quan sát. Theo thời gian, khi trẻ lớn và khả năng vận động phát triển, hình dạng bàn chân có thể thay đổi.

Vì vậy, chỉ dựa vào việc nhìn thấy lòng bàn chân phẳng ở trẻ nhỏ chưa đủ để xác định bệnh lý. Điều cần quan tâm hơn là bàn chân có gây đau, hạn chế hoạt động hoặc làm thay đổi cách trẻ đi lại hay không.

Những yếu tố có thể liên quan đến bàn chân bẹt

Cấu trúc bàn chân chịu ảnh hưởng một phần từ yếu tố di truyền. Nếu trong gia đình có người sở hữu vòm chân thấp, trẻ có thể có đặc điểm tương tự. Ngoài ra, độ đàn hồi của dây chằng và mô liên kết cũng tác động đến khả năng duy trì hình dạng vòm.

Sự phát triển và sức mạnh của nhóm cơ bàn chân, cẳng chân cũng có vai trò nhất định. Một số bất thường về xương hoặc khớp, tình trạng bẩm sinh hay chấn thương vùng bàn chân và cổ chân có thể làm thay đổi cơ chế nâng đỡ vòm.

Ở trẻ lớn và người trưởng thành, bàn chân có thể thay đổi theo quá trình phát triển hoặc do các yếu tố khác như tăng tải trọng cơ thể, tổn thương gân, bệnh lý khớp hay một số rối loạn thần kinh cơ. Không nên cho rằng bàn chân bẹt xuất phát đơn thuần từ việc đi chân đất hoặc sử dụng một kiểu giày dép nhất định.

Dấu hiệu cha mẹ nên quan sát

Quan sát bàn chân khi trẻ đứng và di chuyển là cách đơn giản để phát hiện những thay đổi đáng chú ý. Khi đứng, phần lớn lòng bàn chân có thể áp xuống mặt sàn. Gót chân đôi khi nghiêng hoặc bàn chân có xu hướng đổ vào trong khi trẻ bước.

Tuy nhiên, hình dáng chỉ là một phần của đánh giá. Phụ huynh nên chú ý đến biểu hiện trong sinh hoạt hằng ngày. Trẻ có thể nhanh mỏi khi đi bộ, thường xuyên muốn nghỉ sau khi chạy chơi, khó thực hiện các hoạt động cần sức bền hoặc ít tham gia vận động hơn trước.

Đau ở lòng bàn chân, gót chân, quanh mắt cá hoặc cẳng chân sau khi vận động cũng là dấu hiệu cần lưu tâm. Nếu trẻ thường xuyên vấp, mất thăng bằng hoặc dáng đi thay đổi rõ rệt, cha mẹ nên theo dõi sát hơn thay vì chỉ quan sát hình dạng bàn chân.

Kiểm tra tại nhà chỉ mang tính tham khảo

Phụ huynh có thể quan sát dấu chân của trẻ khi đứng trên bề mặt có khả năng lưu lại hình in. Dấu chân gần như phủ kín lòng bàn chân có thể gợi ý vòm thấp. Tuy nhiên, phương pháp này không phản ánh đầy đủ độ linh hoạt, khả năng chịu lực hay chức năng của bàn chân.

Một số trẻ có dấu chân rộng nhưng vẫn vận động hoàn toàn bình thường. Ngược lại, có trẻ vòm chân không quá phẳng nhưng lại gặp đau hoặc bất thường khi di chuyển. Vì thế, không nên dùng dấu chân làm căn cứ duy nhất để kết luận.

Bàn chân bẹt không phải lúc nào cũng cần điều trị

Nếu trẻ có vòm thấp nhưng không đau, không hạn chế vận động và vẫn phát triển phù hợp với lứa tuổi, theo dõi thường là lựa chọn hợp lý. Việc can thiệp chỉ vì hình dạng bàn chân có thể dẫn đến những xử lý không cần thiết.

Khi trẻ có triệu chứng, bác sĩ có thể đánh giá độ linh hoạt của bàn chân, khả năng xuất hiện vòm khi nhón chân, tư thế đứng và cách trẻ bước đi. Trường hợp cần thiết có thể sử dụng phương tiện chẩn đoán hình ảnh để tìm hiểu thêm về cấu trúc xương, khớp hoặc mô mềm.

Hỗ trợ trẻ như thế nào?

Tùy nguyên nhân và mức độ ảnh hưởng, trẻ có thể được hướng dẫn các bài tập tăng cường cơ bàn chân, cơ cẳng chân, kết hợp kéo giãn và duy trì hoạt động thể chất phù hợp. Nếu có đau, việc điều chỉnh mức độ vận động và áp dụng các biện pháp giảm tải có thể giúp trẻ dễ chịu hơn.

Trong một số trường hợp có triệu chứng, dụng cụ hỗ trợ bàn chân có thể được cân nhắc nhằm cải thiện phân bố lực và sự thoải mái khi vận động. Tuy nhiên, không phải trẻ nào có bàn chân bẹt cũng cần sử dụng.

Phẫu thuật chỉ được xem xét trong những tình huống đặc biệt, chẳng hạn biến dạng đáng kể, đau kéo dài hoặc có nguyên nhân cấu trúc cần xử lý. Do đó, cha mẹ nên ưu tiên theo dõi chức năng vận động thay vì quá lo lắng về hình dạng lòng bàn chân. Khi trẻ đau kéo dài, đi lại bất thường hoặc giảm khả năng vận động, thăm khám sớm sẽ giúp xác định đúng nguyên nhân và lựa chọn hướng hỗ trợ phù hợp.

Ngoài ra, phụ huynh có thể tham khảo thêm dòng dép dành cho bàn chân bẹt tại Xixa để tìm hiểu những sản phẩm phù hợp với nhu cầu của trẻ.

Các mẫu giày được chú trọng về độ êm ái, sự vừa vặn và tính thuận tiện trong quá trình sử dụng hằng ngày.

Tùy vào độ tuổi, đặc điểm bàn chân và thói quen vận động, bố mẹ có thể cân nhắc kiểu dáng thích hợp cho bé.

Việc sử dụng sản phẩm phù hợp sẽ giúp trẻ cảm thấy thoải mái hơn khi đi lại và vui chơi.

Website cũng cung cấp đa dạng kiểu dáng, giúp việc tìm hiểu và so sánh trở nên dễ dàng hơn.

Nếu đang quan tâm đến các sản phẩm dành cho trẻ có bàn chân bẹt, XiXa là một nguồn thông tin mà bố mẹ có thể tham khảo thêm.

Từ đó, gia đình có thể chủ động cân nhắc sản phẩm phù hợp với nhu cầu và đặc điểm riêng của bé.